7 ژوئیه 2025- دیابت نوع ۲(T2DM) یکی از شایع ترین بیماری های مزمن در جهان است که با افزایش قند خون، افزایش هزینه های درمانی و دو برابر شدن خطر بیماری های قلبی همراه است. با پیش بینی افزایش تعداد مبتلایان به ۶۴۳ میلیون نفر تا سال ۲۰۳۰، نیاز به درمان هایی که هم قند خون را کنترل کنند و هم باعث افزایش وزن نشوند، بیش از پیش احساس می شود. در این راستا، داروهای آگونیست گیرندهGLP-1 به دلیل اثرات هم زمان بر ترشح انسولین و کاهش اشتها مورد توجه قرار گرفته اند. اما تنوع زیاد این داروها از نظر دوز، مدت اثر و عوارض، انتخاب درمان مناسب را دشوار کرده است.
در این مطالعه، محققان با استفاده از متاآنالیز شبکه ای بیزی، ۶۴ کارآزمایی بالینی تصادفی سازی شده را که شامل ۲۵۵۷۲ بیمار بزرگسال مبتلا به دیابت نوع ۲بودند، بررسی کردند. داروهای مورد بررسی شامل Tirzepatide، Semaglutide، Liraglutide، Dulaglutide، Exenatide (دو بار در روز و یک بار در هفته)،Lixisenatide و Albiglutide بودند. این داروها با دارونما و درمان های رایج مانند انسولین، متفورمین، مهارکننده های SGLT2 و DPP-4 مقایسه شدند. شاخص های اصلی شامل HbA1c، قند خون ناشتا(FPG)، وزن، شاخص توده بدنی(BMI)، فشار خون، چربی خون و عوارض جانبی بودند.
· کنترل قند خون(HbA1c): تیرزپاتید، بیشترین کاهش HbA1c را به نمایش گذاشت (2.3- درصد)، پس از آن سماگلوتاید(1.5- درصد) و لیراگلوتاید(1.2- درصد) قرار گرفتند.Lixisenatide در رده ی آخر قرار گرفت(0.56-).
· در مقایسه با داروهای سنتی (شامل انسولین، متفورمین، مهارکننده‌های SGLT2، مهارکننده هایDPP-4 و سولفونیل اوره‌ها)، کاهش HbA1cتنها با داروهای Tirzepatide ( 1.5-درصد)، سماگلوتاید(0.73- درصد)، لیراگلوتاید(0.40- درصد)، دولاگلوتاید(0.34- درصد) وExenatide یک بار در هفته(0.36- درصد) برتری آماری معنادار خود را حفظ کردند.
· قند خون ناشتا(FPG) : تیرزپاتید با کاهش ۳.۱ میلی مول در لیتر، مؤثرترین دارو بود. سماگلوتاید و لیراگلوتاید نیز به ترتیب قند خون ناشتا را به میزان ۲.۰و ۱.۶ میلی مول در لیتر کاهش داشتند.
· کاهش وزن: تیرزپاتید با کاهش ۹.۱ کیلوگرمی در مقایسه با دارونما و ۱۰ کیلوگرمی در مقایسه با درمان های رایج، پیشتاز بود. سماگلوتاید(۲.۸- کیلوگرم) وExenatide دو بار در روز(۱.۸-) نیز مؤثر بودند.Albiglutide در کاهش وزن در مقایسه با داروهای سنتی بی اثر بود.
· فشار خون، شاخص توده بدنی (BMI) و اجزای چربی خون تفاوت آماری معناداری بین مداخلات مختلف نشان ندادند؛ این موضوع نشان می دهد که مزایای مربوط به کنترل قند خون و کاهش وزن بدون تغییرات قابل مشاهده ی کوتاه مدت در شاخص های قلبی‌عروقی رخ داده اند. همچنین مشخص شد که Albiglutide در بهبود کاهش وزن نسبت به داروهای سنتی بی اثر است.
· عوارض جانبی :شایع ترین عارضه، مشکلات گوارشی مانند تهوع و استفراغ بود که در Tirzepatide، Semaglutide،Liraglutide و سایر داروهای مشابه تا سه برابر بیشتر از دارونما گزارش شد .در مورد هیپوگلایسمی،Exenatide دو بار در روز وSemaglutide خطر را افزایش دادند، در حالی کهLiraglutide و Lixisenatide، هیپوگلایسمی را در مقایسه با داروهای سنتی کاهش دادند.
این تحلیل نشان داد کهTirzepatide مؤثرترین دارو در کاهش قند خون و وزن در بیماران دیابت نوع ۲ است، که احتمالاً به دلیل اثر دوگانه آن بر گیرنده های GIP و GLP-1است. Semaglutide نیز عملکردی قوی و پایداری داشت. Liraglutide با کاهش متوسط قند خون و کمترین خطر هیپوگلایسمی، گزینه ای مناسب برای بیماران لاغر یا سالمندان است. داروهای کوتاه اثر(مانندLixisenatide وExenatide دو بار در روز) وAlbiglutide در هیچ شاخصی برتری نداشتند و ارزش افزوده ی محدودی ارائه می دهند.
پزشکان باید هنگام انتخاب دارو، اهداف کاهش وزن، تحمل گوارشی و خطر هیپوگلایسمی بیمار را در نظر بگیرند. سیاست گذاران و بیمه گران نیز می توانندTirzepatide و Semaglutide را برای بیماران چاق در اولویت قرار دهند. همچنین Liraglutide باید برای افراد با وزن پایین یا حساس به افت قند خون، توصیه شود.
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20250707/Tirzepatide-tops-the-charts-for-blood-sugar-and-weight-loss-in-type-2-diabetes.aspx